1. Wat is co-werkdesign?
"Co-werkdesign is het gezamenlijk organiseren van werk binnen teams. Het is geen methode of training, maar een manier van werken. Teamleden stemmen continu af wie welke taken uitvoert, hoe zij het werk verdelen en of iemand hulp nodig heeft. Het proces van 'de organisatie van werk' is voortdurend in beweging. Teamleden kijken samen: wie heeft het zwaar, waar loopt het vast en hoe kunnen we elkaar beter ondersteunen?
Co-werkdesign bouwt voort op de Job Demands-Resources theorie (JD-R), die stelt dat werkstress ontstaat wanneer taakeisen langdurig groter zijn dan de beschikbare hulpbronnen. Maar bij co-werkdesign is het doel niet om het individu beter bestand te maken tegen werkstress, maar om het werk zo te organiseren dat de stress op teamniveau wordt aangepakt."
2. Waarom werkt co-werkdesign vooral goed tegen werkstress in het MKB?
"Veel traditionele interventies richten zich op het individu: coaching, mindfulness, timemanagement. Maar vaak is de werkstress niet 'de schuld van' het individu, maar van de werkorganisatie. Co-werkdesign sluit aan bij de realiteit van het MKB, waar taken vaak overlappen en medewerkers meerdere verantwoordelijkheden hebben. In het MKB zijn taken vaak flexibel. Bovendien is de teamafhankelijkheid hoog. Ook zijn de lijnen korter en is er minder hiërarchie. Dat is precies de ruimte die co-werkdesign nodig heeft.
Het is natuurlijk geen wondermiddel bij extreme werkdruk. Als er simpelweg handen te kort zijn, is dat niet ineens opgelost door de inzet van co-werkdesign. Maar als er ruimte is om werk te reorganiseren en taken en hulpbronnen te herverdelen, dan is het echt een kansrijke aanpak om werkstress duurzaam te verminderen."
3. Wat zijn de belangrijkste fases in een co-werkdesigntraject?
"Co-werkdesign bestaat uit drie fases. In de eerste fase brengt het team de werkdruk en de taakeisen in kaart. Dit vraagt om een open gesprek over welke knelpunten er zijn en wie er onder druk staat. In fase twee gaat het team aan de slag met het herverdelen van taken, het organiseren van steun en het maken van afspraken. Dit vraagt om psychologische veiligheid, zodat teamleden zich niet aangeklaagd voelen, maar samen oplossingen bedenken. Fase drie is het verankeren van de nieuwe werkwijze in het team. Zodat het niet bij een eenmalige actie blijft, maar een continu proces van bijsturing wordt."
4. Hoe kunnen arboprofessionals hieraan bijdragen?
"Arboprofessionals zijn bij uitstek geschikt om co-werkdesign te begeleiden. Juist omdat deze aanpak zich niet richt op het individu, maar op het structureel verbeteren van de organisatie van werk. Ze kunnen het gesprek over werkdruk faciliteren, structurele overbelasting in kaart brengen en binnen teams als procesbegeleiders fungeren. Ze spelen ook een belangrijke rol richting leidinggevenden, door hen te helpen het proces te faciliteren. Arboprofessionals kunnen het proces daarnaast monitoren en zorgen dat het effect duurzaam blijft, zodat co-werkdesign onderdeel wordt van het dagelijks werk."
5. Wat zijn praktische tips voor wie morgen al wil beginnen met co-werkdesign?
"Wie met co-werkdesign wil beginnen, hoeft geen groot verandertraject op te tuigen. De essentie zit niet in tools of formats, maar in de insteek van het gesprek. Begin niet bij de klachten, maar bij het werk: praat niet over stress, maar over hoe het werk verdeeld is. Vraag niet wie er problemen heeft, maar welke taken telkens weer voor knelpunten zorgen. Richt je ook niet op 'hard werken', maar op ruilen, herontwerpen en reorganiseren van taken.
Co-werkdesign draait niet om incasseren, maar om organiseren. Probeer dilemma's ook vooral niet zelf op te lossen. Dat doet afbreuk aan het proactieve aspect van het concept. Zodra teams zélf structureel bijsturen en dit blijven doen, is co-werkdesign op gang gekomen."
Meer informatie: Instituut Gak
