OVK staat voor ouder, volwassene en kind. Het OVK-model stelt dat iedereen drie houdingen kan aannemen in een gesprek, die steeds kunnen wisselen. De houding die je zelf aanneemt, heeft gevolgen voor de houding van je gesprekspartner. Weten welke houding je aanneemt, geeft grip op het communicatieproces.
- Ouderhouding: als iemand zich in een gesprek dominant opstelt ten opzichte van de ander. Dat kan kritisch dominant zijn (jullie doen het fout!, de kritische ouder) of helpend dominant (ik zal het wel even voor jullie oplossen, de verzorgende ouder).
- Kindhouding: ondergeschoven houding, ook wel underdoghouding. Dat kan op verschillende manieren, net als bij kinderen: je past je direct aan aan de wensen van de ander, je verzet je op een kinderlijke wijze, je vertoont vermijdingsgedrag.
- Volwassen-houding: een probleemoplossende, zakelijke opstelling waarin je je verantwoordelijkheid neemt. Je stelt je daarbij respectvol en gelijkwaardig op. Het wonderlijke van deze houding is dat deze ook bij de ander een volwassen-houding stimuleert.
- Gedrag van de één lokt gedrag van de ander uit. Vaak komt een bestuurder bijvoorbeeld in de ouderhouding terecht als de or nog onervaren is. Zo’n or gaat dan vaak automatisch in de ondergeschoven houding zitten. Als or heb je zo weinig effectieve invloed. Een bestuurder kan overigens ook in deze houding schieten, bijvoorbeeld als hij geen verantwoordelijkheid wil nemen om iets op te lossen.
- Ouder- of kindgedrag van de bestuurder betekent dat je als or zelf niet voldoende volwassen communiceert en handelt. Volwassen communicatie van de or trekt immers volwassen communicatie van de bestuurder aan.
- Je eigen gedrag onder de loep nemen en het vervolgens bijstellen, geeft invloed. Je kunt op drie manieren een volwassen communicatie realiseren.
- Zorg voor een goede werksfeer en reageer direct op respectloos gedrag. Geeft een opmerking of het gedrag van de bestuurder tijdens de vergadering je een raar gevoel, deel dit direct mee. Hoe zakelijker en rustiger je dit doet, des te serieuzer zal de bestuurder hiermee omgaan. Respectvolle feedback geeft reden tot een volwassen antwoord.
- Kom altijd goed beslagen ten ijs. Met een goede voorbereiding heb je je argumenten op een rijtje als je een voor de bestuurder lastig punt wilt inbrengen. Dat triggert bij de bestuurder volwassen, probleemoplossend gedrag. Een vaag voorstel ontlokt bij hem de kritische ouderhouding.
- Maak goede werkafspraken. Je kunt alleen volwassen of probleemoplossend werken als je een goede werksituatie hebt. Die creëer je met afspraken over bijvoorbeeld het op tijd binnenkomen van stukken, de manier waarop je vergadert en een haalbare agenda.
Oefen het OVK-model tijdens je training, het liefst met een acteur. Het vereist vaardigheid automatisch mee te bewegen met de bestuurder. De ervaring leert dat bestuurders met een zakelijke inslag de probleemoplossende insteek van de or uiteindelijk zeer waarderen.
