Voor het eerst sinds het Zeeuwse hoogspanningsnet in de zomer van 2023 zijn maximale capaciteit bereikte, kunnen 61 bedrijven en instellingen van de wachtlijst worden gehaald. Netbeheerders Stedin en TenneT maken dit mogelijk dankzij een contract dat TenneT in maart 2025 sloot met batterijontwikkelaar Lion Storage. Daarbij is gebruikgemaakt van een nieuw type flexibel contract, waarbij het recht op gebruik van het net niet op alle momenten gegarandeerd is.

Om sneller toegang te krijgen tot voldoende transportcapaciteit, kunnen bedrijven zich verenigen in een energiehub met een groepscontract. Deze aanpak staat nog in de kinderschoenen, maar biedt veel potentie. Waar staan we nu? En wat moet je als collectief goed regelen met de netbeheerder om succesvol te starten?

Op een dinsdagavond in maart, kwart over zeven, ergens in de gemeente West Maas en Waal, draai ik het erf op van een fruitteler. Om half acht komt de lokale Kenniskring Fruitbewaring samen. In de kantine plaatsen we de beamer en maken we verbinding met het wifi-netwerk. Als alles klaarstaat zijn de vijftien ondernemers aangeschoven.

Strategische onafhankelijkheid rond batterijen is voor de EU een sleutelthema geworden. Brussel en Den Haag zoeken naar manieren om de afhankelijkheid van kritieke grondstoffen (CRMs) te verkleinen, via spreiding van import, recycling en nieuwe mijnbouw. Een eerste stap werd deze week gezet met de start van het EU Energy and Raw Materials Platform, waar kopers en verkopers van batterijgrondstoffen voor het eerst aan elkaar werden gekoppeld.

Hoe maken we batterijen beter én zorgen we dat afgedankte exemplaren hoogwaardig worden gerecycled? Met de snelle groei van elektrisch vervoer wordt die vraag steeds urgenter voor beleidsmakers, fabrikanten en verwerkers in de EU. Voor de terugwinning van CRMs zijn er drie routes: pyrometallurgie (smelten), hydrometallurgie (chemisch oplossen) en directe recycling. De variërende chemische samenstelling van batterijen maakt die opgave echter complex.

Waterstof lijkt veelbelovend voor duurzame energievoorziening in woonwijken. Maar in de praktijk is het nog niet rijp voor grootschalige toepassing. De technologie is kostbaar, complex en lastig in te passen binnen bestaande regelgeving. De echte winst zit voorlopig in elektrificatie en slimme energiesystemen, blijkt uit een proef van Hylife in Stad aan 't Haringvliet. Toch verwacht het bedrijf op de lange termijn nog wel kansen.

De Europese Unie wil duurzame energietechnologie zoveel mogelijk zélf produceren, om zo de afhankelijkheid van andere landen te verminderen. In de waterstofsector komen veel componenten voor elektrolysers, met name kostbare materialen, nog uit China. Dat kan anders, maar dan moet het stimuleringsbeleid veranderen, meent Ivan Gruber, CTO van elekrolyser-fabrikant Enapter.

Er zijn momenten waarop je een stapje vooruit zet op het asfalt, letterlijk en figuurlijk. Voor mij was dat bij een rij waterstoftrucks voor het Utrechtse provinciehuis op 13 maart: meer dan twaalf stuks, uit meerdere landen en van verschillende fabrikanten. Op Lage Weide gaan we hierin mee en werken we aan een lokaal waterstofecosysteem

Nederland is een grote Europese waterstofspeler. Zowel met consumptie als met productie staan we op de tweede plaats in Europa, niet ver achter Duitsland. Ook interessant: we produceren in Nederland ongeveer net zoveel als dat we consumeren, al komt er vanuit België een bescheiden importstroom onze kant op. Waterstof in Nederland speelt nauwelijks een rol als energiedrager in het energiesysteem. Het kleinste molecuul is hier namelijk bijna altijd grondstof in de industrie.

Hoewel netbewust bouwen het elektriciteitsnet kan ontlasten, krijgen netbewuste projecten geen voorrang bij de aanvraag van een netaansluiting boven projecten die conventioneel gebouwd worden.

Rond batterijen is strategische onafhankelijkheid is het sleutelwoord geworden. Allerwegen zoeken de EU en Nederland naar oplossingen om de afhankelijkheid van CRMs (kritische grondstoffen) te verminderen: spreiding van importen, recycling en mijnbouw. Eén van deze Europese initiatieven startte deze week. Op het nieuwe EU Energy and Raw Materials Platform ging de eerste matchmaking-ronde tussen kopers en verkopers van strategische grondstoffen voor de batterij-industrie van start. Een verkenning van de Europese wetgeving rond kritieke grondstoffen als juridisch fundament voor een vitale Europese batterijen-sector.