Fysieke risicofactoren het grootst
Ook in 2024 blijven, net als in 2019, aandoeningen aan het bewegingsapparaat de grootste risicofactor voor werknemers. Daarvan staan er in het rapport 7 genoemd.
Langdurig zitten wordt in 64% van de gevallen gemeld en staat dit jaar daarmee bovenaan de ranglijst van de ESENER. Repeterende hand- of armbewegingen volgen op de voet met 63%. Daarnaast noemen 52% van de bedrijven tillen of verplaatsen van mensen of zware lasten als risico, goed voor de vierde plek op de ranglijst.
Ook een risico op ongevallen met machines of handgereedschappen, risico op ongevallen met voertuigen, verhoogd risico op uitglijden, struikelen en vallen én vermoeiende of pijnlijke posities staan genoemd als fysieke risicofactoren.
Thuiswerken helpt niet mee
Zoals verwacht is het percentage werknemers dat regelmatig vanuit huis werkt significant gestegen sinds 2019, naar gemiddeld 23%. In Nederland is dit percentage zelfs bijna verdubbeld vergeleken met 5 jaar geleden, naar 42%. Deze percentages zijn het hoogst in de sectoren informatie en communicatie (53%) en professionele, technische en wetenschappelijke activiteiten (39%).
Veel thuiswerkende werknemers hebben een zittend beroep. Door de toename van thuiswerken is er ook meer aandacht voor de risico's die verbonden zijn aan langdurig zitten. Dit omdat werknemers tijdens het thuiswerken mogelijk minder geneigd zijn om regelmatig te bewegen. In lijn hiermee komen thuiswerkplekken steeds vaker aan bod (van 3% in 2019 naar 8% in 2024) in risico-inventarisaties en -evaluaties (RI&E's), hoewel dit percentage nog steeds erg laag is.
Minder dan een vijfde (18%) van de werkgevers raadpleegt werknemers over thuiswerkprocedures, waarbij Nederland met 37% het hoogste percentage van consultatie laat zien. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het informeren van werknemers over thuiswerkbeleid en -richtlijnen.
De risico's van digitalisering
Door het toenemende gebruik van digitale technologieën (onder andere om het thuiswerken mogelijk te maken) zijn de vragen over digitalisering in de ESENER 2024 vernieuwd. Uit de enquête blijkt dat het gebruik van digitale technologieën door 43% van de bedrijven wordt behandeld in de RI&E. Ook melden 42% van de bevraagde werkgevers dat zij training aanbieden in het gebruik van digitale technologieën.
Dat is nodig, want volgens de gegevens in het rapport zijn langdurig zitten en repeterende bewegingen de twee meest gerapporteerde risicofactoren die gerelateerd zijn aan het gebruik van digitale technologieën. Van de bedrijven die ten minste één van de genoemde digitale technologieën gebruiken, geeft 54% aan dat langdurig zitten een risicofactor is, en 47% rapporteert repeterende bewegingen.
Handvatten voor de arboprofessional
De resultaten van de ESENER 2024 laten zien dat er nog belangrijke stappen te zetten zijn om bestaande risico's op de werkplek aan te pakken. Llangdurig zitten is daarbij de nieuwe nummer één. Want hoewel het thuiswerken in Nederland flink is toegenomen (42%), blijft de aandacht voor thuiswerkplekken in RI&E's achter (slechts 8%). Ook de integratie van digitale technologieën in het werk vraagt om betere risicobeheersing. EU-OSHA pleit hierin voor gezamenlijke inspanningen van werkgevers en werknemers.
Voor arboprofessionals biedt dit rapport waardevolle inzichten. Bijvoorbeeld om het preventiebeleid effectiever te maken en werkgevers daarover te adviseren. Zowel over traditionele als nieuwe risico's op het werk.
Bron: EU-OSHA
