Bogerd over #MeToo in de supermarkt: ‘Er speelde een tijdje terug een zaak waarin het dienstverband van een supermarktmanager door dit soort wangedrag werd ontbonden, maar waar de rechter hem wel een ontslagvergoeding toekende. Dat is ontzettend wrang.’ Dico Bogerd ziet het aantal #MeToo-zaken toenemen. Vreemd vindt hij het niet. ‘In de supermarkt werkt jong personeel, meestal in een gezagsverhouding. Dan is er een afhankelijkheidsrelatie tussen een leidinggevende en bijvoorbeeld een minderjarige. We zien dat supermarkten daar onvoldoende op zijn voorbereid. Zijn er afspraken? Welk fysiek contact staat een supermarkt op de winkelvloer toe als er dan toch sprake is van een relatie? Sta je relaties toe? Is dat tegen te houden?’
Distrifood spreekt de advocaat. Kijk hier de video met zijn tekst en uitleg:
Krapte op arbeidsmarkt maakt MeToo in supermarkt risico
De krapte op de personeelsmarkt helpt ook niet. In Distrifood Onderneemt spraken AH-franchiser Bouwens en HR-manager Van Maanen van AH Vos over juist het samenstellen van vriendenclubs, de supermarkt als leuke ontmoetingsplek waar je als bonus ook nog eens met elkaar samenwerkt. Bogerd beaamt dat: ‘Ik heb zelf als jongere in een super gewerkt. Het is een vormende fase, ook op relationeel gebied.’
Mag een medewerkster collega's knuffelen, maar eentje niet?”
Bogerd noemt #MeToo ook best een lastig en soms diffuus onderwerp. Hij spreekt van een case waarin het personeel fysiek vrijmoedig met elkaar omging. ‘In deze case was er een medewerkster die met een paar medewerkers heel close was. Dat uitte zich in knuffels. Van één andere medewerker ervaarde ze knuffels als vervelend. Kan je het knuffelen van de één verbieden en van de ander niet? Dat leidt tot heel vreemde situaties op de werkvloer natuurlijk.’
Ook mannen slachtoffer MeToo in supermarkt
Soms zijn mannen het slachtoffer: ‘Een opmerking tussen mannen als “heb je nog geneukt?” kan ook door mannen als kwetsend en intimiderend ervaren worden.’ Bogerd zegt ook dat #MeToo zich op veel verschillende vlakken manifesteert. ‘We hebben een uitspraak uit 2020 waarin een supermarktmanager uiteindelijk ontslagen wordt. Niet omdat hij aan iemand heeft gezeten, maar wel omdat hij best wel vaak seksueel getinte grapjes maakte. Hij maakte bijvoorbeeld bij een sollicitante op het moment dat zij wegliep een gebaar om aan te geven dat zij een grote boezem had. Na klachten hierover vraagt de ondernemer om ontbinding van het contract. De kantonrechter gaat daar ook in mee omdat het als verwijtbaar handelen van de werknemer wordt gezien. Wat het echter bijzonder maakt, is dat die werknemer dan wel een ontslagvergoeding meekrijgt.’
Hij maakte bijvoorbeeld bij een sollicitante op het moment dat zij wegliep een gebaar om aan te geven dat zij een grote boezem had. Na klachten hierover vraagt de ondernemer om ontbinding van het contract.”
Vertrouwenspersoon bij MeToo in supermarkt is vaak papieren tijger
Bogerd zegt dat de meeste supermarkten wel een vertrouwenspersoon hebben en/of dat er een klachtenregeling is. ‘Dat is op grond van de wet ook verplicht. In de praktijk blijkt zo’n regeling echter vaak een papieren tijger. Pas als een medewerker bij een leidinggevende #MeToo-gedrag aankaart of zich ziek meldt, komen de klachten echt naar boven. Ik zie dit als een punt waarop supermarkten zich echt nog kunnen verbeteren.’
Volgens Bogerd speelde het probleem van seksuele intimidatie ook al voor #MeToo wereldwijd in de actualiteit kwam. ‘Ik had in 2016 al een zaak van een teamleider die het prettig vond aan de sixpack van de dames te zitten en hen ongepaste complimenten te maken’. De teamleider in kwestie was achttien jaar en de betreffende ‘dames’ vijftien en zestien. Bogerd noemt dit een heel expliciete en duidelijke zaak en de kantonrechter maakte ook toen al snel korte metten met het dienstverband.
Ik had in 2016 al een zaak van een teamleider die het prettig vond aan de sixpack van de dames te zitten”
‘We moeten dus niet denken dat sinds #MeToo de wereld op zijn kop staat. Maar je ziet wel het aantal zaken toenemen en dat het stadium waarin melding wordt gedaan vroeger in het proces ligt.’ De advocaat geeft desgevraagd aan dat het aantal zaken zeker niet zo groot is als die van diefstal door personeel. ‘Daaronder versta ik ook fraude of het drinken van een blikje Red Bull zonder te betalen. Dat is ongeveer de helft van alle zaken die de rechter halen. Maar je ziet dat de #MeToo-zaken in opkomst zijn en dat de rechter de drempel wat lager lijkt te leggen. Dat volgt ook uit ons onderzoek naar seksuele intimidatie in de rechtspraak dat we later deze maand presenteren.’ Bogerd noemt #MeToo daarmee op de winkelvloer ook een steeds groter risico.
MeToo in supermarkt niet alleen juridisch risico
Er is ook meer dan het strikt juridische dat schadelijk kan zijn: ‘De winkelvloer kan iemand al veroordelen voordat er überhaupt onderzoek is gedaan, laat staan dat er een uitspraak ligt. Dat maakt het wederom voor de ondernemer en formule een precair onderwerp.’ Bogerd: ‘Kijk, als er sprake is van seksuele intimidatie dan moet je dat aanpakken, desnoods ook via de gang naar de rechter. Alleen is vaak iemand al wel gebrandmerkt op het moment dat er een klacht komt. Dat maakt het voor werkgevers wel heel lastig.’
Bogerd spreekt van situaties waar het soms ook het woord van de een tegen dat van de ander is. ‘Die ene kan dan een werknemer zijn waar je al twintig jaar mee samenwerkt, waarmee je als ondernemer een band hebt opgebouwd. Dan komt een hulpkracht vertellen dat je medewerker aan haar heeft gezeten. De persoon in kwestie ontkent alles. Wat dan?’ Soms is er ook sprake van miscommunicatie, van signalen die verkeerd zijn opgepakt.
Ondernemer geen dader in MeToo in supermarkt
De gevallen waar Bogerd over spreekt zijn vrijwel altijd tussen medewerkers, ‘Ik heb het nog niet meegemaakt dat een ondernemer door personeel werd aangeklaagd.’ Volgens Bogerd is #MeToo lastiger als de aangeklaagde en de medewerker in leeftijd dichter bij elkaar staan. ‘Als jij achttien bent en de medewerker zestien dan voelt dat gelijkwaardiger, hoewel jij wel een gezagsverhouding hebt en de medewerker dus afhankelijk is.’
De boodschap van Bogerd aan ondernemers, filiaalleiders en formules is vooral: zorg voor een veilige werkomgeving. Dat is overigens een wettelijke plicht. Een supermarkt moet er ook beleid op maken. ‘We zien nu uitspraken waarin de werkgever een schadevergoeding moet betalen aan het slachtoffer, omdat aan de voorkant te weinig is gedaan aan het creëren van een veilig werkklimaat, en klachten achteraf onvoldoende zijn opgepakt. Bogerd pleit er dus voor om de papieren kant op orde te hebben en vervolgens dat beleid ook daadwerkelijk uit te voeren.
Bij MeToo in supermarkt direct aanspreken op gedrag
‘Als je gedrag ziet dat niet door de beugel kan, spreek je personeel daar dan ook op aan. Mochten mensen een relatie aangaan, wees daar dan ook duidelijk over. Met duidelijke regels wat je verwacht op de winkelvloer en op welke manier mensen genegenheid tonen. Dat speelt nog sterker als er op de vloer een gezagsverhouding is binnen de relatie. Maak de medewerker dui-delijk dat hij of zij niet de schijn tegen moet hebben door de partner voor te trekken.’ Bogerd adviseert het gesprek ook te formaliseren in een e-mail, ‘zodat je dat later nog een keer kunt laten zien’.
#MeToo-zaken hebben impact, niet alleen op de dader en het slachtoffer maar ook op het hele team”
‘Mijn voor-naamste advies? Laat je niet verrassen. Houd je ogen en oren open in de winkel, benoem wat je ziet en stel regels binnen een open communicatie, waar je wijst op de potentiële gevolgen voor de medewerker, het slachtoffer maar ook je hele organisatie. #MeToo-zaken hebben impact, niet alleen op de dader en het slachtoffer.’
Voelt zo’n ontslagvergoeding aan een dader niet als heel onrechtvaardig? Bogerd: ‘De werkgever had drie keer een signaal gehad en er niks mee gedaan. Dat weegt de rechter dan mee, zeker als de medewerker al 20 jaar in dienst is. ’
